Πίσω από την ακρίβεια βρίσκονται η ιστορική μείωση των κοπαδιών των βοοειδών, η ξηρασία και το υψηλό κόστος παραγωγής, αλλά και ένα ολιγοπώλιο τεσσάρων εταιρειών που ελέγχουν έως και το 85% της επεξεργασίας
Ο Ντόναλντ Τραμπ υπέγραψε την Τετάρτη απόφαση για την προσωρινή αύξηση των εισαγωγών άπαχου μοσχαρίσιου κρέατος με χαμηλότερους δασμούς, σε μια προσπάθεια να αντιμετωπιστούν οι τιμές-ρεκόρ που πληρώνουν οι Αμερικανοί καταναλωτές.
Το μέτρο, που έχει προκαλέσει έντονες αντιδράσεις από αγροτικές και κτηνοτροφικές οργανώσεις στις ΗΠΑ, προβλέπει την αύξηση κατά 300.000 μετρικούς τόνους της ποσότητας άπαχου κρέατος που μπορεί να εισαχθεί με μειωμένο δασμό. Την ίδια στιγμή, πίσω από την εκτόξευση των τιμών βρίσκεται όχι μόνο η δραματική μείωση του αριθμού των βοοειδών, αλλά και η εξαιρετικά συγκεντρωμένη αγορά επεξεργασίας κρέατος, όπου τέσσερις μεγάλες εταιρείες ελέγχουν περίπου το 80%-85% της αγοράς.
Τι προβλέπει το νέο μέτρο του Τραμπ;
Η απόφαση του Τραμπ τίθεται σε ισχύ την 1η Σεπτεμβρίου και θα διαρκέσει 90 ημέρες.
Προβλέπει την αύξηση κατά 300.000 μετρικούς τόνους της ποσότητας άπαχων κομματιών μοσχαρίσιου κρέατος που μπορούν να εισαχθούν στις ΗΠΑ.
Το συγκεκριμένο κρέας δεν προορίζεται να πωληθεί αυτούσιο ως μπριζόλα ή άλλο τελικό προϊόν. Πρόκειται για άπαχα υπολείμματα από την επεξεργασία του ζώου, τα οποία αναμειγνύονται με αμερικανικό μοσχαρίσιο κρέας για την παραγωγή κιμά.
Ο Λευκός Οίκος υποστηρίζει ότι η κίνηση αποσκοπεί στην αντιμετώπιση της αλματώδους αύξησης των τιμών του μοσχαρίσιου κρέατος για τους Αμερικανούς καταναλωτές.
Η κυβέρνηση ενθαρρύνει επίσης τις επιχειρήσεις να διαθέσουν το εισαγόμενο προϊόν περίπου 25% φθηνότερα από την τιμή αγοράς.
Γιατί αντιδρούν οι Αμερικανοί κτηνοτρόφοι;
Οι αγροτικές και κτηνοτροφικές οργανώσεις υποστηρίζουν ότι το μέτρο όχι μόνο δεν αντιμετωπίζει την πραγματική αιτία του προβλήματος αλλά μπορεί να πλήξει τους ίδιους τους αμερικανούς παραγωγούς.
Η American Farm Bureau Federation, η μεγαλύτερη αγροτική ομοσπονδία των ΗΠΑ, είχε προειδοποιήσει τον Τραμπ ότι η μείωση των δασμών στις εισαγωγές θα μπορούσε να «υπονομεύσει τους αμερικανούς κτηνοτρόφους».
Η ανησυχία είναι ότι η είσοδος φθηνότερου εισαγόμενου κρέατος θα πιέσει τις τιμές που λαμβάνουν οι παραγωγοί για τα ζώα τους και θα μειώσει το οικονομικό κίνητρο για την αύξηση των κοπαδιών.
Πόσο ακριβό έχει γίνει το μοσχαρίσιο κρέας;
Οι Αμερικανοί καταναλωτές αντιμετωπίζουν φέτος τιμές-ρεκόρ.
Η μέση τιμή του μοσχαρίσιου κιμά έφτασε τον Ιούλιο του 2026 περίπου τα 6,89 δολάρια ανά λίβρα. Αυτό αντιστοιχεί σε περίπου 15,20 δολάρια το κιλό ή περίπου 13,05 ευρώ το κιλό, με βάση την ισοτιμία δολαρίου-ευρώ.
Η τιμή είναι περίπου 10% υψηλότερη από έναν χρόνο νωρίτερα.
Γιατί έχουν μειωθεί τόσο πολύ τα βοοειδή στις ΗΠΑ;
Ένας από τους βασικούς λόγους είναι η δραματική συρρίκνωση των κοπαδιών.
Την 1η Ιανουαρίου 2026 υπήρχαν περίπου 86,2 εκατομμύρια βοοειδή στις ΗΠΑ, ο χαμηλότερος αριθμός εδώ και περίπου 75 χρόνια.
Η ξηρασία και οι πυρκαγιές έχουν περιορίσει τις διαθέσιμες εκτάσεις βοσκής, ενώ το κόστος ζωοτροφών και συνολικά το κόστος εκτροφής έχει αυξηθεί. Πολλοί κτηνοτρόφοι αναγκάστηκαν έτσι να μειώσουν τα κοπάδια τους.
Το πρόβλημα είναι ότι η ανασύσταση του κοπαδιού απαιτεί χρόνια. Δεν μπορεί ένας παραγωγός να αυξήσει άμεσα τον αριθμό των ζώων που διαθέτει προς σφαγή.
Είναι όμως η έλλειψη βοοειδών η μόνη αιτία;
Όχι. Και εδώ βρίσκεται ένα από τα πιο κρίσιμα στοιχεία της αμερικανικής αγοράς. Η παραγωγή έχει μειωθεί, αλλά η αγορά επεξεργασίας μοσχαρίσιου κρέατος είναι ταυτόχρονα εξαιρετικά συγκεντρωμένη σε μόλις τέσσερις εταιρείες — JBS USA, Tyson Foods, Cargill και National Beef Packing — οι οποίες ελέγχουν περίπου 80%-85% της επεξεργασίας μοσχαρίσιου κρέατος στις ΗΠΑ.
Αυτό σημαίνει ότι ένα πολύ μεγάλο μέρος της αλυσίδας από το ράντσο μέχρι το σούπερ μάρκετ περνά από έναν εξαιρετικά περιορισμένο αριθμό επιχειρήσεων.
Πώς λειτουργεί το ολιγοπώλιο;
Η εικόνα είναι σχετικά απλή. Ο κτηνοτρόφος πουλά τα ζώα του στις μεγάλες εταιρείες επεξεργασίας. Οι εταιρείες σφάζουν, επεξεργάζονται, συσκευάζουν και διαθέτουν το κρέας σε σούπερ μάρκετ, εστιατόρια και άλλες επιχειρήσεις.
Όταν υπάρχουν πολλές επιχειρήσεις που αγοράζουν τα ζώα, ο παραγωγός έχει μεγαλύτερη δυνατότητα να διαπραγματευτεί την τιμή. Όταν όμως τέσσερις εταιρείες κυριαρχούν στην αγορά, η διαπραγματευτική δύναμη μετατοπίζεται προς την πλευρά των μεγάλων αγοραστών.
Ταυτόχρονα, οι ίδιες εταιρείες βρίσκονται στην άλλη πλευρά της αλυσίδας, διαθέτοντας το επεξεργασμένο προϊόν στους λιανοπωλητές.
Έτσι, η συγκέντρωση της αγοράς δημιουργεί σημαντική ισχύ στη διαμόρφωση των τιμών.
Είναι καρτέλ οι τέσσερις μεγάλες εταιρείες;
Εδώ χρειάζεται προσοχή. Το γεγονός ότι τέσσερις εταιρείες ελέγχουν περίπου το 85% της αγοράς δεν σημαίνει αυτομάτως ότι αποτελούν καρτέλ.
Καρτέλ υπάρχει όταν ανταγωνιστικές επιχειρήσεις συνεννοούνται παράνομα για τον καθορισμό τιμών, τη διαίρεση της αγοράς ή τον περιορισμό του ανταγωνισμού.
Ωστόσο, η συγκέντρωση της αμερικανικής αγοράς έχει οδηγήσει εδώ και χρόνια σε καταγγελίες για χειραγώγηση τιμών και αντι-ανταγωνιστικές πρακτικές.
Το ζήτημα έχει απασχολήσει και τις αμερικανικές αρχές, καθώς έχουν υπάρξει έρευνες και δικαστικές διαμάχες σχετικά με πιθανές πρακτικές συνεννόησης στον κλάδο.
Ποιος βρίσκεται ανάμεσα στον κτηνοτρόφο και τον καταναλωτή;
Το κρίσιμο σημείο είναι η διαφορά ανάμεσα στην τιμή που παίρνει ο παραγωγός και στην τιμή που πληρώνει ο καταναλωτής.
Ο κτηνοτρόφος πουλά ένα ζωντανό ζώο. Ο καταναλωτής αγοράζει συσκευασμένο κιμά, μπριζόλα ή άλλο επεξεργασμένο προϊόν.
Ανάμεσα στα δύο υπάρχουν σφαγεία, μονάδες επεξεργασίας, συσκευασία, μεταφορά, χονδρική και λιανική.
Όσο μεγαλύτερη είναι η ισχύς των εταιρειών που ελέγχουν την επεξεργασία, τόσο μεγαλύτερη είναι και η δυνατότητά τους να επηρεάζουν το πώς κατανέμεται η αξία σε αυτή την αλυσίδα.
Γι’ αυτό η συζήτηση στις ΗΠΑ δεν αφορά μόνο το πόσο κρέας υπάρχει, αλλά και ποιος ελέγχει τη διαδρομή του κρέατος από το ράντσο στο ράφι.
Τι σχέση έχει το Μεξικό;
Ένας ακόμη παράγοντας είναι οι εισαγωγές ζώντων βοοειδών από το Μεξικό.
Η κυβέρνηση Τραμπ είχε περιορίσει τις εισαγωγές λόγω της προσπάθειας να εμποδίσει την εξάπλωση του New World screwworm, ενός παρασίτου που προσβάλλει τα ζώα.
Οι περιορισμοί επιβάρυναν ακόμη περισσότερο την προσφορά βοοειδών στις ΗΠΑ.
Αυτή την εβδομάδα άρχισε σταδιακά το άνοιγμα ορισμένων σημείων διέλευσης στα νότια σύνορα των ΗΠΑ, επιτρέποντας εκ νέου μέρος των εισαγωγών.
Είναι η πρώτη φορά που ο Τραμπ επιχειρεί να αυξήσει τις εισαγωγές;
Όχι.
Τον Φεβρουάριο η κυβέρνηση Τραμπ είχε προχωρήσει σε αντίστοιχη κίνηση, διευρύνοντας τις εισαγωγές μοσχαρίσιου κρέατος από την Αργεντινή με χαμηλότερους δασμούς.
Και τότε οι Αμερικανοί κτηνοτρόφοι είχαν αντιδράσει, υποστηρίζοντας ότι η εισαγωγή φθηνότερου κρέατος δεν αποτελεί λύση για τη μακροπρόθεσμη ενίσχυση της αμερικανικής παραγωγής.
Θα ρίξουν οι εισαγωγές τις τιμές;
Πιθανότατα μπορούν να προσφέρουν μια προσωρινή ανακούφιση, ιδιαίτερα στην αγορά του κιμά.
Δεν αντιμετωπίζουν όμως το βαθύτερο πρόβλημα.
Η Αμερική έχει λιγότερα βοοειδή, ενώ η αγορά επεξεργασίας παραμένει εξαιρετικά συγκεντρωμένη.
Ακόμη και αν αυξηθεί η ποσότητα του εισαγόμενου κρέατος, παραμένει το ερώτημα εάν η μείωση του κόστους θα μεταφερθεί πραγματικά στον καταναλωτή ή εάν μέρος της θα απορροφηθεί από τις επιχειρήσεις της αλυσίδας.
Ποια θα ήταν μια πιο μόνιμη λύση;
Η αντιμετώπιση του προβλήματος απαιτεί περισσότερα από φθηνότερες εισαγωγές.
Χρειάζεται ανασύσταση της αμερικανικής κτηνοτροφίας, ώστε να αυξηθεί η εγχώρια παραγωγή, αλλά και περισσότερος ανταγωνισμός στην επεξεργασία του κρέατος.
Αυτό σημαίνει περισσότερες ανεξάρτητες μονάδες επεξεργασίας, ισχυρότερη διαπραγματευτική θέση για τους κτηνοτρόφους και αυστηρότερο έλεγχο των αντιμονοπωλιακών κανόνων.
Το ερώτημα είναι αν η κυβέρνηση Τραμπ θα περιοριστεί στην εισαγωγή φθηνότερου κρέατος ή θα επιχειρήσει να αντιμετωπίσει και την υπερσυγκέντρωση της αγοράς.
Το πραγματικό πρόβλημα είναι από το ράντσο μέχρι το ράφι
Η εκτόξευση των τιμών του μοσχαρίσιου κρέατος στις ΗΠΑ έχει δύο όψεις.
Η πρώτη είναι η έλλειψη: ξηρασία, πυρκαγιές, υψηλό κόστος εκτροφής και ιστορικά χαμηλός αριθμός βοοειδών.
Η δεύτερη είναι η συγκέντρωση: τέσσερις εταιρείες κυριαρχούν στην επεξεργασία του κρέατος, δημιουργώντας μια ολιγοπωλιακή αγορά με τεράστια διαπραγματευτική ισχύ.
Επομένως, η ακριβή μπριζόλα ή ο ακριβός κιμάς στο αμερικανικό σούπερ μάρκετ δεν είναι απλώς αποτέλεσμα του ότι υπάρχουν λιγότερες αγελάδες. Είναι και αποτέλεσμα του ποιος αγοράζει τα ζώα, ποιος τα επεξεργάζεται και ποιος έχει τη δύναμη να επηρεάζει την τιμή σε κάθε στάδιο της αλυσίδας.
Και όσο η αμερικανική αγορά παραμένει στα χέρια τόσο λίγων μεγάλων επιχειρήσεων, οι καταγγελίες περί καρτελικών πρακτικών θα εξακολουθούν να αποτελούν ένα από τα κεντρικά ζητήματα στη συζήτηση για το γιατί το μοσχαρίσιο κρέας έχει γίνει τόσο ακριβό στις ΗΠΑ.
Πρώτη δημοσίευση: ΤΟ ΒΗΜΑ, 27 Αυγούστου 2026
Σχόλια
Δημοσίευση σχολίου