2. ΑΝεμο-σκέψεις

4 ΗΜΕΡΕΣ εθνικό πένθος κηρύχτηκε στην Ελλάδα για τον θάνατο του αρχιεπισκόπου Χριστόδουλου. Το ρεκόρ, όπως προέκυψε από το δικό μας «ιστορικό ψάξιμο» για τα τελευταία περίπου 50 χρόνια, κατέχουν ο αγιατολλάχ Χομεϊνί και ο αρχιεπίσκοπος Μακάριος.

(Χρ. Μιχαηλίδη «Μνήμες εθνικών πενθών...», Ελευθεροτυπία 2/2/08)

Μου έχει κάνει πολλές φορές εντύπωση η αμετροέπεια πραγμάτων που διαβάζω ή ακούω να γράφονται και να λέγονται. Μια αμετροέπεια που φτάνει σε απίστευτες κορυφώσεις όταν η επικαιρότητα είναι ιδιαίτερα κρίσιμη. Τότε δηλαδή που ακριβώς χρειάζεται περισσότερη περισυλλογή, περισσότερο ψάξιμο, περισσότερη αναζήτηση γνώσης για να μπορέσει κάποιος να ερμηνεύσει το τι συμβαίνει και κατ’ επέκταση το «που πατά και τι γυρεύει».

Τέτοιες ήταν και παραμένουν οι περιπτώσεις της «Ζαχοπουλιάδας» αλλά και του θανάτου του Χριστόδουλου. Και είναι πραγματικά να απορεί κανείς πως γίνεται άνθρωποι με άμεση πρόσβαση σε πηγές και ωκεανούς πληροφορίας να μην ρίχνουν καν μια ματιά σ’ αυτούς τους ωκεανούς για να βρουν πιθανές αντιστοιχίες με άλλα, παρόμοια γεγονότα, μακρινά ή κοντινά στο χώρο και στο χρόνο. Ούτε συζήτηση βέβαια να επιστρατεύσουν την ατομική ή συλλογική μνήμη. Αυτή φαίνεται ότι έχει προ πολλού διαγραφεί οριστικά από τον σκληρό τους δίσκο (ή το ξερό τους κεφάλι).

Το πρώτο αποτέλεσμα είναι να γράφονται και να λέγονται ανοησίες, μπούρδες και κουταμάρες με την προβιά πολιτικού και κοινωνικού συμπεράσματος: «Μόνο ο Αγιατολάχ είχε τέτοιες τιμές», «η Ελλάδα ζει στον Μεσαίωνα», «3 μέρες πένθος; Μα που ζούμε; Στην Τεχεράνη;». Μισής ώρας ψάξιμο χρειαζόταν για να βρεθούν αυτά τα στοιχεία: «40 ΜΕΡΕΣ πένθους στην Κύπρο, τον Αύγουστο, του 1977, μετά τον θάνατο του αρχιεπισκόπου Μακαρίου του Γ'. 9 ΗΜΕΡΕΣ πένθους κήρυξε η Ρωμαιοκαθολική Εκκλησία τον Απρίλιο του 2005, καθώς και όλες οι Ανατολικές Καθολικές Εκκλησίες, μετά τον θάνατο του προηγούμενου Πάπα, του Ιωάννη - Παύλου του Β'. 3 ΜΕΡΕΣ εκτέθηκε σε λαϊκό προσκύνημα η σορός του Ουίνστον Τσόρτσιλ, στον καθεδρικό ναό του Αγίου Πέτρου στο Λονδίνο, τον Απρίλιο του 1955. 12 ΜΕΡΕΣ εκτέθηκε σε λαϊκό προσκύνημα η σορός της Εύας Ντουάρτε Περόν, συζύγου του προέδρου της Αργεντινής, στρατηγού Χουάν Ντομίνγκο Περόν». Βεβαίως και: «40 ΗΜΕΡΕΣ κράτησε στο Ιράν, το 1989, το επίσημο πένθος για τον θάνατο του τότε θρησκευτικουύ ηγέτη της χώρας, αγιατολλάχ Χομεϊνί.» αλλά η Κύπρος; Η Ιταλία; Η Πολωνία; Η Μεγάλη Βρετανία; (Αυτή που μας κληροδότησε και τους 21 κανονιοβολισμούς… Οι οποίοι δεν προήλθαν φυσικά από το …1821 όπως άκουσα να λένε κάποιοι ανόητοι στο ραδιόφωνο!!!) Η Αργεντινή; Κι αυτές ΟΛΕΣ τα ίδια χάλια με εμάς; Ή εμείς είμαστε πιο χάλια από όλους γιατί έτσι γουστάρουμε να ισχυριζόμαστε;

Το δεύτερο αποτέλεσμα αυτής της αμετροεπούς ευκολίας να λέμε ο,τι μας κατεβαίνει στον εγκέφαλο είναι το ότι τελικά δεν μπορούμε να συγκρίνουμε, να εκτιμήσουμε άρα και να ερμηνεύσουμε τίποτα από όσα συμβαίνουν, τίποτα από όσα έχουν συμβεί στο παρελθόν άρα και τίποτα από όσα πρόκειται να συμβούν στο μέλλον.

Φαντάζομαι –χωρίς αναγκαστικά να συγκρίνω- ότι παρόμοια αμετροέπεια, λόγω άγνοιας προφανώς, θα έδειξαν και οι Γερμανοί κατά την κηδεία του Παλαμά μεσούσης της Κατοχής, στις 27 Φεβρουαρίου του 1943. Την πρώτη μεγάλη, πολιτική κηδεία της νεότερης ιστορίας. «Και σιγά, και ποιος ήταν ο Παλαμάς; Και πως κάνουν έτσι;» θα είπαν όχι μόνο οι Γερμανοί αλλά και πολλοί ντόπιοι φίλοι τους. Ξεχνώντας βέβαια τον έντονο συμβολικό χαρακτήρα της τελετής αλλά και την εύλογη χρήση της από το πλήθος που ήθελε έστω κι έτσι να εκφράσει την αντίθεσή του στον κατακτητή.

Τι σχέση έχει ο Παλαμάς με τον Χριστόδουλο;

Ουδεμία, -θα πω για να μην ξεστρατίσει το κείμενο και όχι γιατί δεν μπορούν να βρεθούν κοινά σημεία που έχουν κυρίως να κάνουν με τις λέξεις «έθνος», «εθνικός» κτλ…

Οι κηδείες τους όμως αναμφίβολα είχαν. Είχαν και πλήθος και πάθος και ένταση και συμβολισμούς ΚΑΙ υπερβολή (= «Ηχήστε οι σάλπιγγες... Καμπάνες βροντερές, δονήστε σύγκορμη τη χώρα πέρα ως πέρα... Βόγκα Παιάνα !») και πολιτική σημασία!

Φαντάζομαι από την άλλη ότι οι καραβανάδες της Χούντας ήσαν πολύ λιγότερο αμετροεπείς όταν πέθανε ο Γεώργιος Παπανδρέου. Φρόντισαν να μην απαγορεύσουν την κηδεία του που έγινε τον Νοέμβριο του 1968 και αποτέλεσε ορόσημο για τον αντιδικτατορικό αγώνα, αποδεκτό όχι μόνο από τους Κεντρώους αλλά και από τους αριστερούς και δεξιούς (αντιπάλους του) εκείνης της εποχής.

Τι σχέση έχει ο Γ.Παπανδρέου με τον Χριστόδουλο;

Εδώ θα βρούμε μία ακόμη (πέραν του πλήθους, του πάθους, της έντασης και της υπερβολής): ήσαν ηγέτες. Τουλάχιστον για ένα μεγάλο κομμάτι του πληθυσμού. Πολιτικός ο πρώτος, εκκλησιαστικός ΚΑΙ πολιτικός ο δεύτερος.

(Ή μήπως ΔΕΝ ήταν πολιτικός ηγέτης ο Χριστόδουλος για εκατοντάδες χιλιάδες πιστούς; Και τότε για ποιο λόγο τα λέμε όλα αυτά;)

Φαντάζομαι ότι πάρα πολλοί θα βρήκαν υπερβολική και την κηδεία της Μελίνας Μερκούρη και τον πολιτικό της συμβολισμό! («Σιγά το πολιτικό πρόσωπο» έλεγαν κάποιοι τότε…)

Πολλά ακουστήκαν και με αφορμή άλλες κηδείες, του Καραμανλή, του Κανελλόπουλου, του Τσάτσου, για να αναφέρω εκείνους που μεταφέρθηκαν πάνω σε κιλλίβαντες κανονιών τις τελευταίες δεκαετίες…

Πολλά θα ακουστούν και στο μέλλον!

Τι αποδεικνύουν όλα αυτά;

Ακούγεται ίσως παράξενο αλλά το πρώτο που αποδεικνύεται είναι πως ο λαϊκισμός μισεί το λαϊκό αίσθημα και το λαϊκό κριτήριο. Διαστροφικός ως είναι και αγράμματος, καμώνεται (ο λαϊκιστής) την ελίτ η οποία είναι υπεράνω αυτών των «ευτελών» και «σκοταδιστικών» εκδηλώσεων.

Αποδεικνύεται επίσης ότι ο λαϊκισμός ισοπεδώνει, πάντοτε προς τα κάτω, τις οποιεσδήποτε διαφορές μπορούν να υπάρξουν μεταξύ θεσμών, προσώπων και ιδεών. Εύκολο να χαρακτηρίσεις τον Χριστόδουλο φασίστα, φιλοχουντικό, αντιδραστικό, εθνικιστή, μπήξε και δείξε… Πανεύκολο να πεις ότι «χειρότερος από αυτόν δεν υπάρχει».

Το δύσκολο είναι, όταν θα έλθει το χειρότερο, να μαζέψεις να τα βρεγμένα σου (από την χολή που ξέρασες) και να το ερμηνεύσεις και πάλι.

Το δύσκολο είναι να αναλύσεις και να βρεις γιατί το 76,1% των ερωτηθέντων επιθυμεί ο νέος Αρχιεπίσκοπος να συνεχίσει προς την κατεύθυνση που κινείτο ο μακαριστός Αρχιεπίσκοπος Χριστόδουλος και το 70,4% πιστεύει ότι η Εκκλησία έχει κινηθεί προς τη σωστή κατεύθυνση τα τελευταία 10 χρόνια.;

Γιατί ο θεσμός της Εκκλησίας εξακολουθεί να τυγχάνει υψηλής αποδοχής από τους πολίτες συγκεντρώνοντας ποσοστό θετικών εντυπώσεων 65,1% και βρίσκεται κάτω μόνο από τον πρόεδρο της Δημοκρατίας (ποσοστό 88,9%) ενώ στην τρίτη θέση παραμένουν ο Στρατός και οι Ένοπλες Δυνάμεις (ποσοστό 64,9%); Τι σημαίνουν όλα αυτά;

Το δύσκολο είναι να κάτσεις να ψάξεις π.χ., από πού, στην ευχή, βγήκε η λέξη «κλήρος» και να τοποθετηθείς –με όποιον τρόπο θέλεις και πιστεύεις- για την εκλογή αρχιεπισκόπων και δεσποτάδων από τους ίδιους τους πολίτες, αντί να συζητάς αν ήταν σωστό το «εκοιμήθη» ή το «πέθανε», το «μακαριστός» ή το «μακαρίτης».

Διότι η μόνη κοιμισμένη στις ημέρες μας είναι τελικά η (ιστορική) Μνήμη και η (πολιτική) Σκέψη μας!

(Εχει και συνέχεια!)

///

Αφασία, ευσεβισμός και εκκλησιαστική συνείδηση

Περισσότερο ηγέτης, λιγότερο παπάς

///