Περί φθόνου και μνησικακίας... VΙ

Μερικές προσθήκες….

«Το ανοίκειο, ανησυχητικά παράξενο του φθόνου σχετίζεται με το αίσθημα του πληγώματος, της αγανάκτησης απέναντι σε μια κατάσταση ματαίωσης / έλλειψης, που ο Άλλος φαίνεται φαντασιακά και / ή πραγματικά (ηθελημένα ή μη) να επιβάλλει στο υποκείμενο, το οποίο όμως έτσι καθηλώνεται στη στάση αυτή, δίχως να μπορεί πλέον να είναι ενεργό (Schoeck - Envy - A Theory of Social Behaviour 1987: 24-25).».

Εδώ ο Helmut Schoeck τι λέει;

Ότι η προσωπική δυσανεξία λόγω προβληματικής κοινωνικής, επαγγελματικής κλπ ζωής ή λόγω κάποιων ιδιαίτερων ψυχολογικών προβλημάτων, καλλιεργεί τον φθόνο. Μόνο που αυτό αντί να κινητοποιήσει δημιουργικά το υποκείμενο έτσι ώστε αυτό να βγει από τη δύσκολη θέση στην οποία βρίσκεται, το καθηλώνει στις εμμονές του φθόνου. Το αντικείμενο του φθόνου δεν έχει φυσικά καμιά σχέση με το πρόβλημα που άμεσα αντιμετωπίζει. Ισα-ίσα όσο πιο …αλλού είναι ο Άλλος τόσο αποτελεσματικότερη και η φυγή από τα πραγματικά προβλήματα.

Ο κακολόγος, το υποκείμενο του φθόνου, ξοδεύει το μεγαλύτερο μέρος του χρόνου του στις εμμονές του. Σταδιακά παύει να καταπιάνεται με οτιδήποτε άλλο και τελικά καθηλώνεται ολοκληρωτικά από μια σειρά συναισθήματα που συνοδεύουν εκείνο του φθόνου: τη δίψα για εκδίκηση, την χαιρεκακία, την μνησικακία, την κακοπιστία, την αχαριστία κ.λπ.

Συναισθήματα που εν τέλει τον ακυρώνουν ως κοινωνικό υποκείμενο.

Ένα πολύ γνωστό σύμπτωμα του φθόνου είναι η αρχική αναστολή, η ανικανότητα δράσης. Είναι αυτό που στην αργκό λέμε «την πίνει!».

«Το φθονούν υποκείμενο θεωρεί ότι δεν έχει τη δυνατότητα να δράσει επιθετικά, όπως θα επιθυμούσε. Καθώς κυριαρχούν το αυτό-μίσος και ο μαζοχισμός, το άτομα (ή η ομάδα) θεωρεί ότι η μοίρα, οι θεοί ή ο Θεός το εγκατέλειψαν. Δηλαδή ένα κακό Υπερ-εγώ το περιφρονεί και δεν το αγαπά.».

Σε αυτό το χρονικό διάστημα της ανικανότητας για δράση το υποκείμενο μπορεί να γίνει εξαιρετικά αυτοκαταστροφικός όμως πολύ σύντομα θα αρχίσει να ανακτά την επιθετικότητά του απέναντι στην «εχθρική» πραγματικότητα (συχνά συνασπίζεται με ομοιοπαθείς του ή κατά φαντασίαν ομοιοπαθείς του σχηματίζοντας άτυπες συμμορίες) μπαίνοντας (ατομικά ή ομαδικά) σε έναν φαύλο κύκλο ακινητοποίησης και επιθετικότητας….